ΑΚΟΑ - Ανανεωτική Κομμουνιστική και Οικολογική Αριστερά

Για την αυτοδιοικητική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ

1. ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές στους δήμους και τις περιφέρειες θα διεξαχθούν σ’ ένα έντονα συγκρουσιακό κοινωνικό και πολιτικό τοπίο. Οι εξελίξεις είναι απρόβλεπτες, όχι μόνο γιατί τα μέτρα θα έχουν εφαρμοστεί, οδηγώντας στην ανεργία και τη φτώχεια χιλιάδες ανθρώπους, αλλά και γιατί μπορεί η χώρα να οδηγηθεί σε «ελεγχόμενη πτώχευση» ή /και να επιβληθούν νέα μέτρα από την Τρόϊκα. Τίποτε δεν εξασφαλίζει την κοινοβουλευτική σταθερότητα, επομένως δεν πρέπει να αποκλείονται και οι γενικές εκλογές.

Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε διαδικασία ανασύνταξης και κοινωνικής γείωσης , μέρος της οποίας αποτελεί η δημιουργία οργανικών δεσμών με τις τοπικές κοινωνίες. Απ’ αυτή τη σκοπιά και με στρατηγική στόχευση πρέπει να προσεγγίσουμε τις αυτοδιοικητικές εκλογές.

Οικοδομούμε αυτοδιοικητικά σχήματα, ενδυναμώνουμε τα υπάρχοντα, πρωτοστατούμε στα τοπικά κοινωνικά κινήματα σε μια διαρκή σχέση διαθεσιμότητας απέναντι στις τοπικές κοινωνίες. Σχέση που διακρίνεται από σταθερότητα, συνέχεια και προοπτική. Τα δημοτικά σχήματα τα οποία οικοδομήσαμε κυρίως την προηγούμενη 4ετία, με κορμό τις δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ, είναι αρκετά και αποτελούν σημαντικούς πόλους συσπείρωσης και αναφοράς. Ήδη ανανεώνουν τον λόγο και τη δράση τους ώστε να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες κρίσης.

Αν και σε τοπικό επίπεδο, τα σχήματα στα οποία μετέχουν οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ διαθέτουν ισχυρές δόσεις αξιοπιστίας, λόγω των κοινωνικών αγώνων στους οποίους μετείχαν και των κατακτήσεων που είχαν ενισχύοντας τις κοινωνικές αντιστάσεις, στο πολιτικό πεδίο τα πράγματα είναι εξαιρετικά θολά. Η κρίση του πολιτικού συστήματος περιλαμβάνει όχι μόνο τον δικομματισμό αλλά και την αριστερά και πρωτίστως τον ΣΥΡΙΖΑ. Στο διάστημα που ακολουθεί πρέπει ο χώρος μας να δώσει θετικά δείγματα γραφής, πολιτικής και ηθικής αξιοπιστίας, ενότητας, πλουραλισμού και σαφήνειας στην πολιτική πρόταση διεξόδου από την κρίση, ώστε να βγούμε από το κάδρο της χρεωκοπίας και της εξίσωσης όλων στη συνείδηση του κόσμου. Οι συστημικές δυνάμεις καλλιεργούν τη γενική απαξία ως μέρος της στρατηγικής τους, για να εμποδίσουν ν’ αναπτυχθεί το αντίπαλο δέος στο πολιτικό πεδίο και οι κοινωνικές εκρήξεις να μείνουν κατακερματισμένες και αναποτελεσματικές.

Τα παραπάνω σημαίνουν ότι η αποδοκιμασία της κυβερνητικής πολιτικής στις αυτοδιοικητικές εκλογές δεν αποτελεί μονόδρομο, πόσο μάλλον η ενίσχυση των δυνάμεων του ΣΥΡΙΖΑ. Κι αυτό γιατί η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να αποδώσει ουδέτερο προφίλ στα σχήματα τα οποία θα συγκροτήσουν οι δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ και να τα εμφανίσει ως υπερκομματικά και αξιόπιστα. Ταυτόχρονα, η εργασιακή ανασφάλεια δημιουργεί δουλείες των εργαζομένων προς το κυβερνητικό κόμμα, το οποίο μπορεί, επίσης, λόγω της διαχείρισης του κράτους να υποστηρίζεται από ετερόκλιτα συμφέροντα που διαμεσολαβούν τις τοπικές κοινωνίες. Αλλά και η ΝΔ ανασυγκροτείται ως λαϊκή δεξιά με εφεδρεία τοπικών παραγόντων και μαζική ακόμα βάση και θα επιχειρήσει ν’ αποτελέσει πόλο έκφρασης της λαϊκής δυσαρέσκειας σε συντηρητική κατεύθυνση. Είναι πιθανόν, επίσης, ο λαϊκός κόσμος που αποστασιοποιείται από το πολιτικό σύστημα να στραφεί στην αποχή.

Την αντίθεση στην κυβερνητική και τη δικομματική πολιτική θα μπορέσουν να εκφράσουν μόνο εκείνα τα αυτοδιοικητικά σχήματα και τα πρόσωπα που έχουν αποδείξει την αξιοπιστία, την αγωνιστικότητα και τη συστηματική παρουσία τους στα κοινωνικά πράγματα τα προηγούμενα χρόνια, πολύ περισσότερο αν αποτελέσουν πόλους υποδοχής νέων δυνάμεων και κυρίως αυτών της λεγόμενης κοινωνικής αριστεράς του ΠΑΣΟΚ, που αποδεσμεύονται από το κυβερνητικό κόμμα και αναζητούν διέξοδο σε αριστερή κατεύθυνση.

Η γενική παρουσία και η δημιουργία μιας νέας αξιοπιστίας του ΣΥΡΙΖΑ συνολικά θα δημιουργήσουν ένα θετικό πλαίσιο για τις αυτοδιοικητικές δυνάμεις. Αυτό σημαίνει, όπως ήδη διατυπώθηκε, σταθερή ενωτική πορεία, σαφή πολιτική γραμμή και πολιτικές πρωτοβουλίες που συγκροτούν έμπρακτα την εναλλακτική διέξοδο από την κρίση και τον κοινωνικό μαρασμό.

2. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ

Η συντηρητική μεταρρύθμιση στην αυτοδιοίκηση με το Σχέδιο Καλλικράτης δεν βρίσκεται εκτός του μνημονίου που υπέγραψε η κυβέρνηση με το ΔΝΤ, την ΕΕ και την ΕΚΤ. Αντίθετα περιλαμβάνεται στα βασικά σημεία του προγράμματος σταθερότητας και ανάπτυξης. Το μέτωπο στην κυβερνητική πολιτική δεν είναι, λοιπόν, εξωτερικό ως προς την αυτοδιοίκηση.

Ο Καλλικράτης δεν επιδιώκει μόνον έναν αυταρχικό εκσυγχρονισμό της κρατικής διοίκησης και την αποκλειστική νομή της από τον δικομματισμό, συρρικνώνοντας και τις ελάχιστες προϋποθέσεις αυτο-διοίκησης, αλλά εντάσσεται, επίσης, στο πλαίσιο της δραστικής περικοπής των δημόσιων κοινωνικών δαπανών, του κοινωνικού κράτους, με υποχρηματοδότηση υπηρεσιών και έργων, που οδηγεί στην κατάρρευσή του και την υποστελέχωση, η οποία συντείνει στην κατάρρευση, εξωθώντας στην ανεργία δεκάδες χιλιάδες σημερινών εργαζομένων στους δήμους και τις νομαρχίες.

Πρέπει να γίνει σαφές ότι το κοινωνικό κράτος κατεδαφίζεται όχι μόνο στους τομείς του ασφαλιστικού, της υγείας και της παιδείας αλλά και στους τομείς που χειρίζεται η αυτοδιοίκηση. Οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) και οι τοπικοί πόροι από δημοτικά τέλη και άλλα έσοδα, καλύπτουν τον ονομαζόμενο κοινωνικό μισθό και αφορούν στις κοινωνικές παροχές των παιδικών σταθμών, των νηπιαγωγείων, των σχολείων, των δημοτικών ιατρείων, του πολιτισμού, του αθλητισμού, των υπηρεσιών για τους ηλικιωμένους, τους άστεγους, τα ΑΜΕΑ, τα εξαρτημένα άτομα κ.λπ. Αφορούν, επίσης στις δαπάνες για το περιβάλλον και τη διασφάλιση δημόσιων χώρων και κοινωνικών υποδομών. Οι ΚΑΠ έχουν ήδη μειωθεί μέχρι και 40% , όπως και τα έσοδα της αυτοδιοίκησης λόγω αύξησης του ΦΠΑ και υστέρησης εσόδων εξαιτίας της ύφεσης. Όλ’ αυτά θα οδηγήσουν στην αδυναμία παροχής κοινωνικών υπηρεσιών δωρεάν, πράγμα που ήδη συνέβαινε και τώρα θα γενικευτεί.

Πρέπει να επισημάνουμε ότι η αυτοδιοίκηση με τον Καποδίστρια δεν είχε, επίσης, λειτουργήσει ικανοποιητικά. Οι δημοτικές αρχές εγκαλούνται στην πλειοψηφία τους για διαφθορά, αδιαφάνεια, πελατειακές σχέσεις με τους εργαζόμενους και τους δημότες, περιφρόνηση των πολιτών και της δημοκρατίας. Αυτός ο εκφυλισμός είναι αποτέλεσμα, από τη μια, της νομής του αποκεντρωμένου κράτους, από τον δικομματισμό και, από την άλλη , της κυριαρχίας των αγοραίων πολιτικών, δηλαδή της παραχώρησης στο ιδιωτικό κεφάλαιο της παραγωγής έργων και υπηρεσιών (ΣΔΙΤ και όχι μόνο). Πράγματι, οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι ήταν ανεπαρκείς αλλά υπήρξε, επίσης, κακοδιαχείριση των υπαρκτών πόρων, διασπάθιση του δημοσίου χρήματος, με εξωτερικές εργολαβίες έργων και υπηρεσιών, με δαπάνες επικοινωνιακού τύπου και για ατομικό πλουτισμό. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι η αύξηση των δημοτικών τελών και η υποχρέωση των δημοτών να πληρώνουν για όλες ή τις περισσότερες κοινωνικές υπηρεσίες που ανατίθενται στην αυτοδιοίκηση.

Πολλοί δήμοι είναι σήμερα χρεωμένοι και θα οδηγηθούν μέσω Καλλικράτη σε Ειδικό Πρόγραμμα Εξυγίανσης, πράγμα που σημαίνει ότι θα τους επιβληθεί αναστολή πρόσληψης προσωπικού και συμβάσεων μίσθωσης έργου καθώς και απαγόρευση σύναψης δανείου.

Για όλους τους παραπάνω λόγους η κατάσταση θα επιδεινώνεται ραγδαία, με αποτέλεσμα η αυτοδιοίκηση να μην μπορεί ν’ ανταπεξέλθει ούτε στις λειτουργικές δαπάνες (μισθοί, ηλεκτροφωτισμός, καθαριότητα κ.λπ.). Τα οικονομικά προβλήματα που θα προκύψουν σε συνδυασμό με τα οργανωτικά και διοικητικά, λόγω εσπευσμένης επιβολής του Καλλικράτη, την εφαρμογή του οποίου η κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί, θα δημιουργήσουν πραγματικό χάος στις νέες αυτοδιοικητικές μονάδες.

3. ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ

3α. Δημοκρατία – Αυτο-διοίκηση

Οι συνενώσεις των 1.033 δήμων και κοινοτήτων, στη βάση του παντελώς αυθαίρετου αριθμού 325, επιβλήθηκαν στις τοπικές κοινωνίες με τη μέθοδο του αποφασίζομεν και διατάσσομεν, καταργώντας εκ προοιμίου κάθε έννοια αυτοδιοίκησης.

Όσες συνενώσεις δήμων ήταν αναγκαίες, με κριτήρια ιστορικής, κοινωνικής, οικονομικής ή άλλης συνάφειας των γεωγραφικών περιοχών και λειτουργικής επάρκειας, θα έπρεπε να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης των εκλεγμένων οργάνων και των τοπικών κοινωνιών και λήψης αποφάσεων μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες και τοπικά δημοψηφίσματα.

Σε κάθε περίπτωση το μέγεθος του δήμου και της περιφέρειας είναι κρίσιμο για την άσκηση της αυτο-διοίκησης από τους πολίτες. Μεγάλες πληθυσμιακά ή χωρικά ενότητες αποτρέπουν την αμεσότητα στη σχέση των πολιτών και των κοινωνικών κινημάτων με την αυτοδιοικητική αρχή και, επομένως, τη διείσδυση κοινωνικών αιτημάτων στους θεσμούς και τον έλεγχο των πράξεων της διοίκησης.

Τα μεγάλα αυτοδιοικητικά σχήματα που εισάγει το πρόγραμμα «Καλλικράτης», χωρίς νέους θεσμούς συμμετοχής και ελέγχου από τους πολίτες, θα λειτουργήσουν εις βάρος της δημοκρατίας και θα θέσουν στο περιθώριο της οικονομικής και πολιτικής διαδικασίας πολλές τοπικές κοινωνίες. Η τοπικότητα θα εξαφανιστεί στα υπερτοπικά μεγέθη και η αυτοδιοίκηση θα χάσει την ουσία της, που είναι η άμεση σχέση των εκλεγμένων συμβουλίων με τις τοπικές κοινότητες. Αυτοδιοικητικά σχήματα, απομακρυσμένα και αποκομμένα από την κοινωνία και τους πολίτες, θα αναπαράγουν τον κρατικό συγκεντρωτισμό και θα μετατραπούν σε κομματικοκρατικά υποκαταστήματα καταδικασμένα σε αποτυχία. Αντί για αυτοδιοίκηση, όπου το κοινωνικό σώμα συμμετέχει με σχετικά άμεσο τρόπο στη διαχείριση των υποθέσεών του, θα έχουμε ετεροδιοίκηση.

Στις νέες αιρετές περιφέρειες δεν προβλέπεται εσωτερική αποκέντρωση , ενώ οι δημοτικές και τοπικές κοινότητες, που αποτελούν χαμηλότερες βαθμίδες της δημοτικής αυτοδιοίκησης δεν έχουν ούτε ίδιους πόρους ούτε αποφασιτηκές αρμοδιότητες

3β. Ληστρικό εκλογικό σύστημα, αποκλεισμός υποψηφιοτήτων

Η κατάλυση της αυτοδιοίκησης και της συμμετοχής προκύπτει καταφανώς από το ληστρικό πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα και τις προϋποθέσεις υποψηφιότητας που θέτει για τους δήμους. Αποκλείονται όχι μόνον ομάδες ενεργών πολιτών, που θα ήθελαν να διεκδικήσουν μια θέση στους δήμους ή τις δημοτικές κοινότητες, αλλά και κάθε πολιτική δύναμη που δεν διαθέτει σήμερα το μέγεθος για να συγκροτήσει τα ζητούμενα ψηφοδέλτια. Συγκεκριμένα : για να γίνει δεκτό ένα ψηφοδέλτιο πρέπει ο αριθμός των υποψηφίων δημοτικών συμβούλων να είναι τουλάχιστον ίσος με τον αριθμό των εδρών κάθε εκλογικής περιφέρειας (εννοεί νέους δήμους) και ο αριθμός των υποψηφίων συμβούλων της κάθε δημοτικής κοινότητας να είναι τουλάχιστον ίσος με τον αριθμό των μελών του συμβουλίου της συγκεκριμένης κοινότητας. Το σύστημα αυτό είναι πολύ πιο αντιδημοκρατικό από των εθνικών εκλογών και η παραπάνω διάταξη κρίνεται ως αντισυνταγματική (Η συνταγματολόγος Ιφιγένεια Καμτσίδου έχει δώσει σχετική επιχειρηματολογία). Πρέπει ν’ αλλάξει, διαφορετικά ο ΣΥΡΙΖΑ θ’ αντιμετωπίσει ανυπέρβλητα προβλήματα στην συγκρότηση ψηφοδελτίων.

Βαθύτατα αντιδραστικός είναι και ο τρόπος κατανομής των εδρών στα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια. Τα 3/5 παίρνει ο πρώτος συνδυασμός ανεξαρτήτως του ποσοστού που έλαβε και το οποίο μπορεί να είναι ακόμα και κάτω από το 30%. Ενισχύεται δηλαδή η παντοδυναμία της παράταξης που θα διοικήσει τον δήμο.

Η εκλογή του συνδυασμού του δημάρχου με το 50% έναντι του 42% φαίνεται λιγότερο αντιδημοκρατική. Είναι, όμως, εξίσου και περισσότερο ληστρική γιατί στην κατονομή των εδρών της μειοψηφίας χάνουν οι μικρότερες δυνάμεις. Παράδειγμα η Ανοιχτή Πόλη στο δήμο Αθηναίων με το ποσοστό 10,4 % έχει 4 δημοτικούς συμβούλους και από 1 διαμερισματικό σύμβουλο στα 7 διαμερίσματα. Με το 50% θα είχε 2 δημοτικούς και κανένα διαμερισματικό σύμβουλο.

Με τον Καλλικράτη θα επαναληφθεί αυτό που συμβαίνει με τον Καποδίστρια, δηλαδή δημοτικά σχήματα ακόμα και του 10 % να μην εκλέγουν κανένα δημοτικό σύμβουλο. Ο τρόπος συγκρότησης των αιρετών οργάνων είναι, επίσης, εξαιρετικά συγκεντρωτικός και αυταρχικός. Επαναλαμβάνεται το πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο του κεντρικού κράτους, η εκτελεστική εξουσία καθίσταται πανίσχυρη, τα τοπικά κοινοβούλια είναι ανίσχυρα θεσμικά και η ελάσσων αντιπολίτευση αποκλεισμένη.

Όπως ήδη εξηγήσαμε, το δημοτικό συμβούλιο επιδιώκεται να συρρικνωθεί πολιτικά στις δυνάμεις του δικομματισμού. Πέραν τούτου, όμως, και ως όργανο περιθωριοποιείται καθώς η Εκτελεστική Επιτροπή είναι πανίσχυρη και το συμβούλιο μεταθέτει αρμοδιότητες και δικαίωμα λήψης αποφάσεων - με απόφαση της πλειοψηφίας - στην Οικονομική Επιτροπή και την Επιτροπή Ποιότητας Ζωής. Στις επιτροπές αυτές δεν ορίζεται ως υποχρεωτική η συμμετοχή της ελάσσονος αντιπολίτευσης. Αντίθετα, τα μέλη τους εκλέγονται από το σύνολο του δημοτικού συμβουλίου με πλειοψηφικό και η μειοψηφία θεωρείται ως ενιαίο σύνολο.

Οι επιτροπές αυτές υποκαθιστούν το δημοτικό συμβούλιο και σε θέματα αρμοδιότητάς του όχι μόνο εκ του νόμου αλλά και με απλή απόφαση της πλειοψηφίας. Δεν είναι εισηγητικές επιτροπές εργασίας, οι οποίες, άλλωστε, επιτρέπεται να συγκροτούνται τόσο από τον Καποδίστρια όσο και από τον Καλλικράτη και οι οποίες μπορούν, αν λειτουργούν σωστά, να επιμερίζονται το εισηγητικό έργο του δημοτικού συμβουλίου και να απογραφειοκρατικοποιούν τη λειτουργία του.

Τα αυτά ισχύουν όσον αφορά τη συγκρότηση και τη λειτουργία του περιφερειακού συμβουλίου. Χαρακτηριστικό της αντιδημοκρατικής θέσμισης των περιφερειακών συμβουλίων είναι τα αναφερόμενα στο άρθρο 169 : «Αν δεν καθίσταται δυνατός ο σχηματισμός πλειοψηφίας, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται ωσότου σχηματιστεί απόλυτη πλειοψηφία με την υποχρεωτική προσχώρηση, κάθε φορά, εκείνου ή εκείνων που διατυπώνουν την ασθενέστερη γνώμη, σε μια από τις επικρατούσες» .

Η δημοκρατική απάντηση στον αποκλεισμό από τη συμμετοχή στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς κάθε κοινωνικής και πολιτικής κίνησης, πλην δικομματισμού, εξασφαλίζεται μόνο με την απλή αναλογική και την κατάργηση όλων των περιορισμών για τη συμμετοχή στις εκλογές και τη διεκδίκηση της λαϊκής ψήφου. Η ρήξη με το προσωποκεντρικό μοντέλο διοίκησης των δήμων και των περιφερειών προϋποθέτει την έμμεση εκλογή του δημάρχου και του περιφερειάρχη από το δημοτικό και το περιφερειακό συμβούλιο αντίστοιχα.

3γ. Αρμοδιότητες

Οι δήμοι με το νέο καθεστώς αποκτούν 299 αρμοδιότητες, υπερπολλαπλάσιες από αυτές που έχουν σήμερα. Οι περισσότερες είναι διαχειριστικού χαρακτήρα – π.χ. παροχή αδειών λειτουργίας καταστημάτων και δραστηριοτήτων, έλεγχος προϊόντων – και άλλες, αν και πολύ σοβαρές, εξαιρετικά αόριστες ώστε να μη σημαίνουν απολύτως τίποτε – π.χ. «η έρευνα και η μελέτη κάθε θέματος για την ανάπτυξη της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και αλιείας καθώς και τη διατήρηση του αγροτικού, κτηνοτροφικού και αλιευτικού πληθυσμού στις εστίες του».

Προστίθεται, λοιπόν, ένας τεράστιος φόρτος εργασιών, χωρίς ανάλογα μέσα ανταπόκρισης σ’ αυτές καθώς, όπως προκύπτει από τα κεφάλαια των πόρων και των εργαζομένων, οι νέοι δήμοι δεν θα διαθέτουν την υλικοτεχνική υποδομή, τη χρηματοδότηση και το ανθρώπινο δυναμικό για να αντεπεξέλθουν.

Σχετικά με τις αρμοδιότητες των αιρετών περιφερειών, κατ’ αρχήν η συνύπαρξή τους με τις περιφέρειες του κεντρικού κράτους δημιουργεί καθεστώς επιτήρησης και σύγχυση αρμοδιοτήτων και ρόλων, πράγμα που δυσχεραίνει τη λειτουργία τους.

Σύμφωνα με τον Καλλικράτη, μεταφέρονται στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση, οι αρμοδιότητες των νομαρχιακών αυτοδιοικήσεων, όσες μένουν μετά τη μεταφορά τους στην πρωτοβάθμια. Επίσης, μεταφέρονται άμεσα και σταδιακά ορισμένες αρμοδιότητες που περιλαμβάνουν αντικείμενα για τα οποία δεν ασκείται αποφασιστική αρμοδιότητα από τα κεντρικά ή αποκεντρωμένα κρατικά όργανα.

Συνολικά οι αιρετές περιφέρειες ασκούν 304 αρμοδιότητες. Τα προβλήματα αναφύονται αν διαβαστούν εκ παραλλήλου οι αρμοδιότητες της αιρετής περιφέρειας με αυτές της αποκεντρωμένης διοίκησης. Παρατηρούνται αλληλοκαλύψεις ρόλων και ασάφειες, λόγω διαφορετικών διατυπώσεων μεταξύ προσχεδίου Καλλικράτη και νόμου περί κρατικών περιφερειών, ως προς το τι ακριβώς μεταφέρεται, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα στην εφαρμογή καθώς και σπατάλη και ανορθολογική διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού. Η λύση και απ’ αυτή την άποψη βρίσκεται στην κατάργηση της κρατικής περιφερειακής δομής και την ενίσχυση της περιφερειακής αυτοδιοίκησης.

Στο ζήτημα της μεταφοράς κρατικών και ανακατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των δύο βαθμών αυτοδιοίκησης, ένα σχέδιο ουσιαστικής αποκέντρωσης πρέπει να περιλαμβάνει μεταβίβαση κυρίως στον β΄ βαθμό όλων των αρμοδιοτήτων της κρατικής περιφέρειας, όπως και όλων των αποκεντρωμένων υπηρεσιών του κράτους. Εξαίρεση από τη μεταβίβαση πρέπει να υπάρξει στις αρμοδιότητες των Υπουργείων Εξωτερικών, Εθνικής Άμυνας, Προστασίας του Πολίτη, Δικαιοσύνης, Οικονομικών και Πολιτισμού (τομέας Αρχαιολογίας). Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να καταργηθούν η κρατική περιφέρεια και όλες οι αποκεντρωμένες μονοκλαδικές δομές των Υπουργείων (Αγροτικής Ανάπτυξης, Εργασίας, κ.τ.λ.) στις περιφέρειες και τους νομούς, και να μην επιτρέπεται να υπάρχουν σ’ αυτό το επίπεδο αποκεντρωμένες κρατικές υπηρεσίες με αντικείμενα παράλληλα με αυτά της αυτοδιοίκησης.

Στο πακέτο των αρμοδιοτήτων που μεταβιβάζονται εξ’ αρχής στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση πρέπει να περιλαμβάνεται και η διαχείριση των Περιφερειακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2007-2013.

3δ. Πόροι

Το νομοσχέδιο για τον Καλλικράτη αναφέρεται στις πηγές των ΚΑΠ (Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι), που προέρχονται από τον Φόρο Εισοδήματος Φυσικών και Νομικών Προσώπων (ΦΕΦΝΠ), τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) και τον Φόρο Ακίνητης Περιουσίας (ΦΑΠ), πλην όμως αυτό δεν αποτελεί καμία εγγύηση χρηματοδότησης.

Ήδη, όμως, όπως αναφέρθηκε, έχουν αρχίσει δραστικές περικοπές πόρων. Σύμφωνα με το μνημόνιο ο Καλλικράτης αποσκοπεί στην περικοπή δαπανών που εκτιμώνται από 1,2 έως 1,8 δισ.

Όταν, λοιπόν, οι πόροι δεν ορίζονται συγκεκριμένα, αυτοί μπορεί να περιορίζονται κατά βούληση της κυβέρνησης, η οποία, στη συγκεκριμένη συγκυρία αλλά και σε βάθος χρόνου τουλάχιστον 10ετίας, είναι δεδηλωμένη και μεταφράζεται στη δραματική μείωση των πόρων που αφορούν σε κοινωνικές δαπάνες. Επιπλέον, όπως το έχουν επανειλημμένα θέσει η ΚΕΔΚΕ και η ΕΝΑΕ, η διοικητική αναδιάρθρωση έχει συγκεκριμένο κόστος (υπολογίζεται σε 4 δισ. ευρώ). Όταν η κυβέρνηση δηλώνει ότι όχι μόνο δεν θα δώσει χρήματα αλλά θα εξοικονομήσει και 1,8 δισ. ευρώ από τη μεταρρύθμιση, η χρεωκοπία των νέων θεσμών είναι σίγουρη.

3ε. Εργαζόμενοι

Από την ανακατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των παλαιών και νέων βαθμών αυτοδιοίκησης προκύπτουν μετατάξεις προσωπικού, κατ’ αρχήν σε εθελοντική βάση και από τον Σεπτέμβριο του 2011 υποχρεωτικά. Μετατάσσονται μόνο οι μόνιμοι και οι έχοντες συμβάσεις αορίστου χρόνου υπάλληλοι, ενώ οι 35.000 εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και μισθώσεις έργου θα απολυθούν. Η «εξοικονόμηση» προσωπικού, που αποτελεί πρώτη προτεραιότητα της κυβέρνησης, δικαιολογείται με την κατάργηση 4.000 ΝΠΔΔ. Το θέμα, όμως, δεν είναι αν θα πρέπει να γίνει αναδιάρθρωση υπηρεσιών και να συγχωνευτούν τομείς συγγενούς αντικειμένου σε λιγότερα ΝΠΔΔ, αλλά αν θα υπάρχει επάρκεια υπηρεσιών και προσωπικού για το σύνολο των αντικειμένων. Η κυβέρνηση επείγεται τόσο πολύ για τη συγχώνευση ώστε, αν αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί μέσα στο 1ο εξάμηνο του 2011, θα γίνει αυτεπάγγελτα από την Ειδική Υπηρεσία Εποπτείας.

Οι μετατάξεις γίνονται σε προσωποπαγείς θέσεις και, αν αυτό συνδυαστεί με τη διακηρυγμένη κυβερνητική πολιτική περιστολής του δημόσιου τομέα, την επόμενη δεκαετία θα χαθούν χιλιάδες θέσεις εργασίας. Αυτό δημιουργεί μαζική ανεργία αλλά και αδυναμία άσκησης των θεσμοθετημένων αρμοδιοτήτων της αυτοδιοίκησης.

Τα πράγματα μπορεί να είναι ακόμη χειρότερα, καθώς ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κ. Πάγκαλος έχει θέσει ευθέως θέμα άρσης της μονιμότητας των μονίμων υπαλλήλων του δημοσίου, εφ’ όσον η θέση τους καταργηθεί. Σύμφωνα και με τον έγκριτο συνταγματολόγο κ. Μανιτάκη, η θέση αυτή αντίκειται στο Σύνταγμα, δείχνει, όμως, τη σκληρή κυβερνητική γραμμή απέναντι στο δημόσιο τομέα, του οποίου το πιο ευάλωτο τμήμα είναι η αυτοδιοίκηση, με τις εφαρμοζόμενες μαζικά σχέσεις ελαστικής και μη διασφαλιζόμενης εργασίας.

ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΑΤΥΠΩΣΕ Ο ΣΥΡΙΖΑ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ

• Καμία συνένωση δήμων χωρίς δημόσιο διάλογο και αποδοχή της από τα αιρετά όργανα και τις τοπικές κοινωνίες, μέσα από διαφανείς και δημοκρατικές διαδικασίες συμμετοχής (δημοψηφίσματα).

• Απλή αναλογική, έμμεση εκλογή δημάρχου και περιφερειάρχη, αποδοχή ψηφοδελτίων για συμμετοχή στις εκλογές χωρίς προϋποθέσεις. Δημοκρατική συγκρότηση δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων.

• Κατάργηση των παράλληλων με τις αιρετές περιφέρειες κρατικών περιφερειών και μεταφορά όλων των αρμοδιοτήτων στις πρώτες.

• Αποκέντρωση των περιφερειών σε περιφερειακά διαμερίσματα. Δημοτικές κοινότητες και περιφερειακά διαμερίσματα με αποφασιστικές αρμοδιότητες.

• Κεντρική χρηματοδότηση με θεσμοθετημένους σταθερούς πόρους, κοστολόγηση και χρηματοδότηση της μεταρρύθμισης που θα γίνει αποδεκτή.

• Καμία απόλυση εργαζομένων.

• Χρόνος διαβούλευσης και χρόνος οργάνωσης των νέων θεσμών ικανός ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει το νέο σύστημα και να μην καταρρεύσει συνολικά η αυτοδιοίκηση. Απ’ αυτή την άποψη οι όποιες αλλαγές δεν μπορούν να γίνουν πριν την επόμενη 4ετία.

4. ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ

Η γειτονιά και ο δήμος αποτελούν χώρους συνάντησης του λαϊκού κόσμου πάνω στα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα και αφορούν τόσο στην ανεργία , την επισφαλή εργασία και τη φτώχεια όσο και σε ζωτικές καθημερινές ανάγκες, συνδεδεμένες με έργα και υπηρεσίες της αυτοδιοίκησης.

Ήδη ορισμένα δημοτικά σχήματα έχουν διαμορφώσει προγράμματα και στόχους πάνω στο θέμα: Κρίση και Αυτοδιοίκηση, που αποτελούν αντικείμενα κινημάτων και διεκδικήσεων προς τις τοπικές αρχές. Γύρω από τα εργοστάσια που κλείνουν ή απολύουν εργαζόμενους πρέπει και μπορούν να διαμορφωθούν επιτροπές αλληλεγγύης με υποστήριξη των αυτοδιοικητικών σχημάτων. Επίσης, ανοιχτές λαϊκές συνελεύσεις με στόχο κοινές δράσεις, δίκτυα αλληλεγγύης και στήριξης ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα επιβίωσης, μορφές κοινωνικής οικονομίας και ανταλλαγής προϊόντων και υπηρεσιών χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Η αριστερά μπορεί, αν αποδεσμεύσει τις δημιουργικές δυνάμεις του κόσμου της, να συμβάλει στην επαναλειτουργία εργοστασίων που κλείνουν από τους ίδιους τους εργαζόμενους, στη δημιουργία παραγωγικών και καταναλωτικών συνεταιρισμών, στην κοινωνική στήριξη των τοπικών αγορών, σε εθελοντικές υπηρεσίες κοινωνικής εργασίας, όπως ήδη γίνεται σε εθελοντική βάση με τα σχολεία μεταναστών, τα ιατρεία, τα κοινωνικά κέντρα διάδοσης της γνώσης κ.λπ.

Η αριστερά μπορεί να ξαναγίνει δημιουργική και μάχιμη, κοινωνικά χρήσιμη και πολιτικά ανταγωνιστική στο σύστημα, πρωτοστατώντας στους κοινωνικούς αγώνες και ταυτόχρονα συμβάλλοντας στην κοινωνική αυτοργάνωση με τρόπους που πλήττουν οικονομικά και αξιακά πρότυπα του συστήματος.

Την προηγούμενη 4ετία τα αυτοδιοικητικά μας σχήματα έδωσαν με επιτυχία σημαντικούς αγώνες σε περιβαλλοντικά και οικολογικά μέτωπα , αναδεικνύοντας τη ληστρική επιδρομή του κεφαλαίου στους δημόσιους χώρους και το φυσικό περιβάλλον. Σήμερα τα μέτωπα αυτά επικαιροποιούνται λόγω της γενικευμένης εμπορευματοποίησης και ιδιωτικοποίησης δημόσιων κοινών αγαθών αλλά και λόγω της φερόμενης ως πράσινης ανάπτυξης , η οποία μεταφράζεται σε νέες περιοχές κερδοφορίας του κεφαλαίου στους τομείς της ενέργειας, της διαχείρισης των απορριμμάτων, της τουριστικής εκμετάλλευσης και καταστροφής περιοχών εξαιρετικού φυσικού κάλλους κ.λπ. Τα θέματα αυτά αποτελούν βασικά σημεία του προγράμματος μας.

Οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ, που έχουν ήδη συγκροτηθεί στο χώρο της αυτοδιοίκησης και αυτές που θα συγκροτηθούν στο άμεσο διάστημα, πρέπει να εργαστούν συλλογικά και αγωνιστικά για να διαμορφώσουν, από τώρα μέχρι τις εκλογές του Νοεμβρίου, ευνοϊκές προϋποθέσεις και νέους κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς.

Στόχοι μας είναι:

• Να δημιουργηθεί η μεγαλύτερη δυνατή συσπείρωση κοινωνικών και συγγενών πολιτικών δυνάμεων.

• Να πολιτικοποιηθούν οι αυτοδιοικητικές εκλογές και ν’ αναδειχθούν οι ανάγκες και τα αιτήματα των λαϊκών τάξεων , ταυτόχρονα στο τοπικό και το κεντρικό επίπεδο.

• Να αποδοκιμαστεί μαζικά η κυβερνητική πολιτική του μνημονίου και της τρόικας, γενικά και συγκεκριμένα στο χώρο της αυτοδιοίκησης με τη συνολική αντιπαράθεση στον Καλλικράτη.

• Να αποδομηθούν με στοιχεία οι πολιτικές των αυτοδιοικητικών αρχών του δικομματισμού, όπως εφαρμόστηκαν την προηγούμενη 4ετία και γενικότερα.

• Να αναδειχθούν οι αγώνες που δόθηκαν την προηγούμενη 4ετία και οι κατακτήσεις που είχαμε.

Για την επίτευξη των στόχων αυτών τα αυτοδιοικητικά σχήματα πρέπει να εργαστούν συλλογικά, δημοκρατικά και συντροφικά, με κινητοποίηση όλου του κόσμου τους. Χρειάζονται πρωτοβουλίες και δράσεις που κάνουν ορατή την ταυτότητά μας και προοιωνίζονται συνέχεια της παρουσίας μας στα τοπικά πράγματα και μετά τις εκλογές.

 

Ελένη Πορτάλιου, 9/7/2010